{"id":419,"date":"2025-03-18T11:33:45","date_gmt":"2025-03-18T10:33:45","guid":{"rendered":"https:\/\/krajobrazpomorza.edu.pl\/?page_id=419"},"modified":"2025-04-03T17:03:06","modified_gmt":"2025-04-03T15:03:06","slug":"elementarz-ochrony-torfowisk-faq","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/krajobrazpomorza.edu.pl\/?page_id=419","title":{"rendered":"Elementarz ochrony torfowisk (FAQ)"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"768\" src=\"https:\/\/krajobrazpomorza.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/plaska-struktora-torfowiska-niskiego-1024x768.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-436\" style=\"width:621px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/krajobrazpomorza.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/plaska-struktora-torfowiska-niskiego-1024x768.jpg 1024w, https:\/\/krajobrazpomorza.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/plaska-struktora-torfowiska-niskiego-300x225.jpg 300w, https:\/\/krajobrazpomorza.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/plaska-struktora-torfowiska-niskiego-768x576.jpg 768w, https:\/\/krajobrazpomorza.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/plaska-struktora-torfowiska-niskiego-1536x1152.jpg 1536w, https:\/\/krajobrazpomorza.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/plaska-struktora-torfowiska-niskiego-2048x1536.jpg 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Co to s\u0105 torfowiska?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Torfowiska to ekosystemy wodno-l\u0105dowe, kt\u00f3re powstaj\u0105 w wyniku akumulacji materii<br>organicznej w warunkach nadmiernej wilgotno\u015bci i ograniczonej dost\u0119pno\u015bci tlenu. S\u0105<br>jednymi z najwa\u017cniejszych magazyn\u00f3w w\u0119gla oraz ostoj\u0105 dla wielu rzadkich gatunk\u00f3w ro\u015blin <br>i zwierz\u0105t.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Jakie s\u0105 rodzaje torfowisk w Polsce?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Torfowiska wysokie<\/strong> \u2013 otrzymuj\u0105 wod\u0119 wy\u0142\u0105cznie z opad\u00f3w atmosferycznych. Jest ona bardzo uboga w sole mineralne i w znacznej cz\u0119\u015bci akumulowana przez mchy torfowce, kt\u00f3re s\u0105 g\u0142\u00f3wnym sk\u0142adnikiem ro\u015blinno\u015bci torfowiska tego typu. Cechami charakterystycznymi torowiska wysokiego jest bardzo kwa\u015bny odczyn oraz niska trofia powierzchni torfowiska. Te dwie cechy powoduj\u0105, \u017ce rosn\u0105 tu charakterystyczne, nie wyst\u0119puj\u0105ce na innych siedliskach gatunki ro\u015blin. Poza torfowcami s\u0105 to krzewinki z rodziny wrzosowatych, pojedyncze taksony z rodziny turzycowatych oraz rosiczkowatych.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Torfowiska niskie<\/strong> (trz\u0119sawiska) \u2013 zasilane s\u0105 wod\u0105 ze zbiornik\u00f3w powierzchniowych (rzek lub jezior) lub wod\u0105 wyp\u0142ywaj\u0105c\u0105 z gruntowych poziom\u00f3w wodono\u015bnych. Taki re\u017cim wodny powoduje, \u017ce ekosystem stale otrzymuje wyp\u0142ukane z nich sole mineralne, dzi\u0119ki czemu nale\u017cy do siedlisk \u017cyznych. Ro\u015blinno\u015b\u0107 buduj\u0105 przede wszystkim szuwary w\u0142a\u015bciwe, wysoko turzycowe i mechowiska, czyli zbiorowiska niskich turzyc oraz innych bylin bagiennych, cz\u0119sto zakorzenionych w zwartej warstwie mch\u00f3w w\u0142a\u015bciwych.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Torfowiska przej\u015bciowe<\/strong> \u2013 stanowi\u0105 form\u0119 po\u015bredni\u0105 mi\u0119dzy torfowiskami wysokimi a niskimi. S\u0105 to p\u0142askie niskie mszary zbudowane g\u0142ownie z mch\u00f3w torfowc\u00f3w oraz niskich krzewinek. Najcz\u0119\u015bciej na torfowiskach przej\u015bciowych w rozproszeniu wyst\u0119puj\u0105 niewielkie sosny oraz brzozy. Torfowiska przej\u015bciowe nie s\u0105 tak kwa\u015bne jak wysokie, ale przypominaj\u0105 je sk\u0142adem gatunkowym i silnie uwodnion\u0105 powierzchni\u0105.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Torfowiska nakredowe<\/strong> \u2013 to torfowiska niskie wyst\u0119puj\u0105ce na pod\u0142o\u017cu zasobnym w w\u0119glan wapnia oraz zasilane przez wody bogate w wap\u0144, a poro\u015bni\u0119te przez fitocenozy szuwarowe oraz ro\u015bliny wapieniolubne. W Polsce wyst\u0119puj\u0105 nielicznie na rozproszonych stanowiskach wy\u0142\u0105cznie na ni\u017cu Polski. <\/li>\n\n\n\n<li><strong>Torfowiska zasadowe<\/strong> (alkaliczne) \u2013 wykszta\u0142caj\u0105 si\u0119 w miejscach wycieku w\u00f3d podziemnych zawieraj\u0105cych pewne ilo\u015bci jon\u00f3w zasadowych. S\u0105 stale wysycone wod\u0105 i maj\u0105 dobrze rozwini\u0119t\u0105 warstw\u0119 mszyst\u0105, lecz niewielk\u0105 powierzchni\u0119. W Polsce wyst\u0119puj\u0105 nielicznie na rozproszonych stanowiskach.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Dlaczego nale\u017cy chroni\u0107 torfowiska?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Torfowiska pe\u0142ni\u0105 kluczow\u0105 rol\u0119 w ekosystemie, gdy\u017c magazynuj\u0105c ogromne ilo\u015bci w\u0119gla maj\u0105 sw\u00f3j udzia\u0142 w ograniczaniu zmian klimatycznych. Dzia\u0142aj\u0105 jak naturalne g\u0105bki, zatrzymuj\u0105c wod\u0119, co zapobiega powodziom i suszom, a jednocze\u015bnie filtruj\u0105 j\u0105, poprawiaj\u0105c jej jako\u015b\u0107. S\u0105 siedliskiem wielu rzadkich i zagro\u017conych gatunk\u00f3w ro\u015blin oraz zwierz\u0105t, wspieraj\u0105c bior\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107. Ich degradacja prowadzi do uwalniania dwutlenku w\u0119gla, utraty cennych ekosystem\u00f3w i pogorszenia jako\u015bci w\u00f3d, dlatego ich ochrona jest niezb\u0119dna dla zachowania r\u00f3wnowagi przyrodniczej i klimatycznej.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><br><em><strong>Jakie akty prawne reguluj\u0105 w Polsce ochron\u0119 i u\u017cytkowanie torfowisk?<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><em>Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody<\/em>: stanowi podstawowy akt prawny dotycz\u0105cy ochrony przyrody w Polsce, w tym torfowisk. Ustawa ta definiuje formy ochrony przyrody, takie jak parki narodowe, rezerwaty przyrody czy obszary Natura 2000, w ramach, kt\u00f3rych torfowiska mog\u0105 by\u0107 chronione.<\/li>\n\n\n\n<li><em>Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. \u2013 Prawo geologiczne i g\u00f3rnicze<\/em>: reguluje zasady poszukiwania, rozpoznawania i wydobywania kopalin, w tym torfu. Wydobycie torfu wymaga uzyskania odpowiedniej koncesji, a dzia\u0142alno\u015b\u0107 ta musi by\u0107 prowadzona z poszanowaniem przepis\u00f3w dotycz\u0105cych ochrony \u015brodowiska.<\/li>\n\n\n\n<li><em>Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. \u2013 Prawo wodne<\/em>: okre\u015bla zasady gospodarowania wodami, kt\u00f3re maj\u0105 bezpo\u015bredni wp\u0142yw na funkcjonowanie ekosystem\u00f3w torfowiskowych. Ustawa ta reguluje m.in. kwestie melioracji, kt\u00f3re mog\u0105 wp\u0142ywa\u0107 na stosunki wodne na torfowiskach.<\/li>\n\n\n\n<li><em>Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie grunt\u00f3w rolnych i le\u015bnych<\/em>: zawiera przepisy dotycz\u0105ce ochrony grunt\u00f3w, w tym torfowisk, przed degradacj\u0105 oraz zasady rekultywacji teren\u00f3w zdegradowanych.<\/li>\n\n\n\n<li><em>Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym<\/em>: reguluje zasady kszta\u0142towania polityki przestrzennej pa\u0144stwa i jednostek samorz\u0105du terytorialnego, uwzgl\u0119dniaj\u0105c ochron\u0119 \u015brodowiska i przyrody, w tym torfowisk.<\/li>\n\n\n\n<li><em>Rozporz\u0105dzenie Ministra \u015arodowiska z dnia 1 lipca 2015 r. w sprawie dokumentacji geologicznej z\u0142o\u017ca kopaliny, z wy\u0142\u0105czeniem z\u0142o\u017ca w\u0119glowodor\u00f3w<\/em>: okre\u015bla minimalne parametry definiuj\u0105ce z\u0142o\u017ce torfu, takie jak minimalna mi\u0105\u017cszo\u015b\u0107 czy maksymalna zawarto\u015b\u0107 popio\u0142u, co ma znaczenie przy planowaniu eksploatacji torfowisk.<\/li>\n\n\n\n<li><em>Konwencja Ramsarska<\/em>: mi\u0119dzynarodowy traktat, kt\u00f3rego celem jest ochrona obszar\u00f3w wodno-b\u0142otnych o mi\u0119dzynarodowym znaczeniu, zw\u0142aszcza jako siedlisk ptactwa wodnego. Polska jako sygnatariusz, zobowi\u0105zana jest do ochrony takich obszar\u00f3w, w tym torfowisk.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">! Warto r\u00f3wnie\u017c zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na analizy i opracowania dotycz\u0105ce ram prawnych ochrony torfowisk w Polsce, takie jak dokument <em>Prawne i strategiczne ramy ochrony torfowisk w Polsce<\/em> <a href=\"https:\/\/life-peat-restore.eu\/pl\/wp-content\/uploads\/sites\/11\/2018\/06\/prawne-i-strategiczne-ramy-ochrony-torfowisk-w-polsce.pdf. Zawiera on szczeg\u00f3\u0142owe obja\u015bnienia kluczowych przepis\u00f3w prawnych zwi\u0105zanych z u\u017cytkowaniem i ochron\u0105 torfowisk oraz identyfikuje problematyczne aspekty tych regulacji.\">https:\/\/life-peat-restore.eu\/pl\/wp-content\/uploads\/sites\/11\/2018\/06\/prawne-i-strategiczne-ramy-ochrony-torfowisk-w-polsce.pdf. <\/a>Zawiera on szczeg\u00f3\u0142owe obja\u015bnienia kluczowych przepis\u00f3w prawnych zwi\u0105zanych z u\u017cytkowaniem i ochron\u0105 torfowisk oraz identyfikuje problematyczne aspekty tych regulacji.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em><strong>Czy torfowiska s\u0105 chronione w programie Natura 2000?<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tak, torfowiska s\u0105 obj\u0119te ochron\u0105 w ramach programu Natura 2000 jako jedne z kluczowych ekosystem\u00f3w wodno-b\u0142otnych. Program Natura 2000 chroni torfowiska na podstawie dw\u00f3ch unijnych dyrektyw: <em>Dyrektywy Siedliskowej<\/em> (92\/43\/EWG) \u2013 obejmuj\u0105cej ochron\u0119 torfowisk jako cennych siedlisk przyrodniczych i <em>Dyrektywy Ptasiej<\/em> (79\/409\/EWG) \u2013 kt\u00f3ra chroni obszary torfowiskowe jako siedliska dla zagro\u017conych gatunk\u00f3w ptak\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Torfowiska jako siedliska przyrodnicze chronione s\u0105 w ramach programu Natura 2000 w zale\u017cno\u015bci od tego, jak\u0105 grup\u0119 torfowisk reprezentuj\u0105. I tak przyk\u0142adowo:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li> <strong>siedlisko przyrodnicze o nr 7110<\/strong> \u2013 chroni torfowiska wysokie z ro\u015blinno\u015bci\u0105 torfotw\u00f3rcz\u0105 (\u017cywe)<\/li>\n\n\n\n<li> <strong>siedlisko przyrodnicze o nr 7120<\/strong> \u2013 chroni torfowiska wysokie zdegradowane, lecz zdolne do naturalnej i stymulowanej regeneracji<\/li>\n\n\n\n<li><strong>siedlisko przyrodnicze o nr 7140<\/strong> \u2013 chroni torfowiska przej\u015bciowe i trz\u0119sawiska (torfowiska niskie)<\/li>\n\n\n\n<li><strong>siedlisko przyrodnicze o nr 7210<\/strong> \u2013 chroni torfowiska nakredowe<\/li>\n\n\n\n<li><strong>siedlisko przyrodnicze o nr 7230<\/strong> \u2013chroni g\u00f3rskie i nizinne torfowiska zasadowe.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Torfowiska pe\u0142ni\u0105 kluczow\u0105 rol\u0119 w regulacji klimatu i zasob\u00f3w wodnych, dlatego ich ochrona w ramach Natura 2000 jest niezwykle istotna dla zachowania bior\u00f3\u017cnorodno\u015bci i ekosystem\u00f3w wodnych w Polsce i Europie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>!<\/strong> Wi\u0119cej na temat siedlisk przyrodniczych, metod i rodzaj\u00f3w monitoringu znale\u017a\u0107 mo\u017cna na stronie Pa\u0144stwowego Monitoringu \u015arodowiska https:\/\/siedliska.gios.gov.pl\/przedmioty-monitoringu-menu\/monitoring-siedlisk\/siedliska-torfowiskowe-i-zrodliskowe<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><br><em><strong>Gdzie szuka\u0107 informacji o torfowiskach ?<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W internecie istnieje wiele warto\u015bciowych \u017ar\u00f3de\u0142, gdzie mo\u017cna znale\u017a\u0107 szczeg\u00f3\u0142owe informacje na temat torfowisk \u2013 zar\u00f3wno w kontek\u015bcie ich ochrony, jak i u\u017cytkowania, np.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Generalna Dyrekcja Ochrony \u015arodowiska <a href=\"https:\/\/geoserwis.gdos.gov.pl\/mapy\">https:\/\/geoserwis.gdos.gov.pl\/mapy<\/a><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>System Informacji Przestrzennej o Mokrad\u0142ach Polski <a href=\"https:\/\/www.itp.edu.pl\/GIS_mokradla\/html\/index.php\">https:\/\/www.itp.edu.pl\/GIS_mokradla\/html\/index.php<\/a>.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Udost\u0119pniaj\u0105 one interaktywne mapy oraz raporty dotycz\u0105ce ich stanu i ochrony.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a><\/a> Warto tak\u017ce zajrze\u0107 na strony organizacji ekologicznych, np.:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li> Centrum Ochrony Mokrade\u0142 <a href=\"https:\/\/bagna.pl\/com\">https:\/\/bagna.pl\/com<\/a><\/li>\n\n\n\n<li> Klub Przyrodnik\u00f3w <a href=\"https:\/\/kp.org.pl\/pl\/\">https:\/\/kp.org.pl\/pl\/<\/a>.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Prowadz\u0105 one projekty na rzecz ochrony tych unikatowych ekosystem\u00f3w, do kt\u00f3rych cz\u0119sto mo\u017cna si\u0119 do\u0142\u0105czy\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Na poziomie mi\u0119dzynarodowym cenne informacje mo\u017cna znale\u017a\u0107 m.in. w raportach:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li> Konwencji Ramsarskiej <a href=\"https:\/\/www.ramsar.org\">https:\/\/www.ramsar.org<\/a><\/li>\n\n\n\n<li> Wetlands International <a href=\"https:\/\/www.wetlands.org\">https:\/\/www.wetlands.org<\/a><\/li>\n\n\n\n<li> IUCN Peatlands Programme <a href=\"https:\/\/www.iucn-uk-peatlandprogramme.org\">https:\/\/www.iucn-uk-peatlandprogramme.org<\/a>.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Monitoruj\u0105 one stan torfowisk na ca\u0142ym \u015bwiecie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Polecamy tak\u017ce publikacje oraz opracowania naukowe. Dostarczaj\u0105 kompleksowej wiedzy na temat funkcjonowania torfowisk i ich roli w ekosystemie. Kilka bardzo ciekawych opracowa\u0144 mo\u017cna pobra\u0107 z nast\u0119puj\u0105cych stron:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"https:\/\/kp.org.pl\/pl\/wydawnictwo\/pozostale\">https:\/\/kp.org.pl\/pl\/wydawnictwo\/pozostale<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/www.bagna.pl\/zglebiaj-wiedze\/torfowiska-a-klimat\">https:\/\/www.bagna.pl\/zglebiaj-wiedze\/torfowiska-a-klimat<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/www.bagna.pl\/images\/Biblioteczka\/torfowiska_z_bliska.pdf\">https:\/\/www.bagna.pl\/images\/Biblioteczka\/torfowiska_z_bliska.pdf<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/pomorskieparki.pl\/files\/site-pzpk\/download\/567\/tofowiska.pdf\">https:\/\/pomorskieparki.pl\/files\/site-pzpk\/download\/567\/tofowiska.pdf<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/www.teraz-srodowisko.pl\/aktualnosci\/Torfowiska-projekt-Karpaty-Lacza-ochrona-Torfowisk-Orawsko-Nowotarskich-Centrum-UNEP-GRID-12668.html\">https:\/\/www.teraz-srodowisko.pl\/aktualnosci\/Torfowiska-projekt-Karpaty-Lacza-ochrona-Torfowisk-Orawsko-Nowotarskich-Centrum-UNEP-GRID-12668.html<\/a>.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><br><em><strong>Jak mo\u017cesz oceni\u0107 stan Twojego torfowiska?<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Sporz\u0105dzaj\u0105c plan ochrony torfowisk. Opracowanie merytorycznie poprawnego, a zarazem wykonalnego planu wymaga indywidualnego podej\u015bcia do ka\u017cdego z nich i wiedzy specjalistycznej. Niezale\u017cnie od og\u00f3lnych prawid\u0142owo\u015bci ekologicznych, jakim one podlegaj\u0105, decyzja o podj\u0119ciu dzia\u0142a\u0144 ochronnych i ich rodzaju musi wynika\u0107 ze specyfiki i cech danego torfowiska Tu niezb\u0119dna jest wi\u0119c wiedza specjalisty. Mo\u017cna zwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 o wsparcie do organizacji NGO dzia\u0142aj\u0105cych w obszarze ochrony przyrody lub przyrodnik\u00f3w, a tak\u017ce do firm realizuj\u0105cych zlecenia na rzecz ochrony przyrody.<\/li>\n\n\n\n<li>Identyfikuj\u0105c stanowiska i oceniaj\u0105c stan populacji gatunk\u00f3w szczeg\u00f3lnej troski (prawnie chronionych, zagro\u017conych i rzadkich) w ramach inwentaryzacji przyrodniczej. Lista tych gatunk\u00f3w we florze torfowisk Polski jest poka\u017ana. Przyk\u0142adowo prawn\u0105 ochron\u0105 cz\u0119\u015bciow\u0105 obj\u0119te s\u0105 wszystkie gatunki mch\u00f3w torfowc\u00f3w (<em>Sphagnum<\/em>), ponadto: bagno zwyczajne (<em>Ledum palustre<\/em>), bobrek tr\u00f3jlistkowy (<em>Menyanthes trifoliata<\/em>), modrzewnica zwyczajna (<em>Andromeda polifolia.<\/em> Z gatunk\u00f3w ro\u015blin obj\u0119tych ochron\u0105 \u015bcis\u0142\u0105 warto wymieni\u0107: gatunki rosiczek (<em>Drosera<\/em>), p\u0142ywaczy (<em>Utricularia<\/em>), bagnic\u0119 torfow\u0105 (<em>Scheuchzeria palustris<\/em>) czy wrzosiec bagienny (<em>Erica tetralix<\/em>).<\/li>\n\n\n\n<li>Monitorowanie stanu hydrologicznego torfowiska. Obejmuje prowadzenie systematycznych pomiar\u00f3w poziomu wody, aby uchwyci\u0107 maksymalne stany wody o r\u00f3\u017cnych porach roku w r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bciach torfowiska oraz zidentyfikowa\u0107 miejsca, gdzie nast\u0119puje odp\u0142yw wody z torfowiska. Osuszenie torfowiska prowadzi do jego zmurszenia, czyli wyschni\u0119cia i zamiary mokrego torfu w suchy mursz co prowadzi do degradacji jego podstawowych warunk\u00f3w siedliskowych, a tym samych do zaniku wyst\u0119powania charakterystycznych dla niego gatunk\u00f3w<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><br><em><strong>Jak mo\u017cna chroni\u0107 torfowisko? \u2013 Jakie dzia\u0142ania mo\u017cesz przeprowadzi\u0107?<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>\u015aled\u017a poziom wody w torfowisku i jego dynamik\u0119. Mo\u017cna go obserwowa\u0107 lub mierzy\u0107 za pomoc\u0105 specjalistycznych miernik\u00f3w \u2013piezometr\u00f3w. Obserwuj miejsca tamowania odp\u0142ywu wody z torfowiska. Gdy jest to konieczne, zamykaj rowy odwadniaj\u0105ce, zastawki i inne miejsca odp\u0142ywu w\u00f3d z torfowiska.<\/li>\n\n\n\n<li>Monitoruj ro\u015blinno\u015b\u0107, kt\u00f3ra reaguje na zmiany warunk\u00f3w wodnych. Wymaga to wyznaczenia sta\u0142ych powierzchni obserwacyjnych i precyzyjnego ustalenia, kt\u00f3re ze sk\u0142adnik\u00f3w pokrywy ro\u015blinnej i przy pomocy jakich metod b\u0119d\u0105 testowane. Mo\u017cliwe jest tu zar\u00f3wno wielko- jak i ma\u0142oskalowe mapowanie, zbieranie dokumentacji fotograficznej, wykonywanie zdj\u0119\u0107 fitosocjologicznych i konsultacje ze specjalistami.<\/li>\n\n\n\n<li>Mo\u017cesz zastosowa\u0107 usuwanie nalotu i podrostu drzew sosen i brz\u00f3z, kt\u00f3re zmniejsz\u0105 straty wody spowodowane przez transpiracj\u0119 drzew, czyli parowanie wody poprzez drzewa, ale TYLKO za zgod\u0105 w\u0142a\u015bciwej regionalnej dyrekcji ochrony \u015brodowiska (RDO\u015a). S\u0105 to jednak dzia\u0142ania ostateczne. W przypadku inwazji gatunk\u00f3w drzewiastych nale\u017cy po obni\u017ceniu lustra wody przede wszystkim d\u0105\u017cy\u0107 do ich samorzutnego ust\u0105pienia wskutek przywr\u00f3cenia wysokiego poziomu wody na torfowisku. Dopiero gdy jest to niemo\u017cliwe lub niewystarczaj\u0105ce, mo\u017cna usuwa\u0107 mechanicznie poszczeg\u00f3lne osobniki.<\/li>\n\n\n\n<li>Budowa szerokich drewnianych k\u0142adek jest skutecznym sposobem ochrony torfowisk w miejscach, gdzie torfowiska s\u0105 wydeptywane, np. tam, gdzie przez torfowisko przechodzi szlak turystyczny. K\u0142adki kieruj\u0105 ruch zainteresowanych os\u00f3b w najbardziej ciekawe miejsca i tym samym chroni\u0105 wra\u017cliw\u0105 na mechaniczny nacisk ro\u015blinno\u015b\u0107 mszarn\u0105.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em><strong>Jak egzekwowa\u0107 ochron\u0119 torfowisk?<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ochrona torfowisk w Polsce opiera si\u0119 na przepisach prawa, kt\u00f3re reguluj\u0105 ich u\u017cytkowanie i eksploatacj\u0119. Egzekwowanie tej ochrony polega na monitorowaniu dzia\u0142alno\u015bci na terenach torfowiskowych oraz zg\u0142aszaniu nieprawid\u0142owo\u015bci do odpowiednich instytucji. Kluczowe dzia\u0142ania obejmuj\u0105:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>monitorowanie nieprawid\u0142owych dzia\u0142a\u0144<\/strong> \u2013 obserwowanie, czy nie dochodzi do osuszania torfowisk, nielegalnej eksploatacji torfu lub za\u015bmiecania i zanieczyszczania tych obszar\u00f3w;<\/li>\n\n\n\n<li><strong>zg\u0142aszanie narusze\u0144<\/strong> \u2013 informowanie odpowiednich s\u0142u\u017cb o nieprawid\u0142owo\u015bciach; wsp\u00f3\u0142dzia\u0142anie z organizacjami pozarz\u0105dowymi zajmuj\u0105cymi si\u0119 ochron\u0105 mokrade\u0142 i torfowisk.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em><strong>Gdzie zg\u0142asza\u0107 nadu\u017cycia i nieprawid\u0142owo\u015bci?<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Naruszenia ochrony torfowisk mo\u017cna zg\u0142asza\u0107 do:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Regionalnych Dyrekcji Ochrony \u015arodowiska<\/li>\n\n\n\n<li>Las\u00f3w Pa\u0144stwowych<\/li>\n\n\n\n<li>G\u0142\u00f3wnego Inspektoratu Ochrony \u015arodowiska.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Je\u015bli zauwa\u017cysz nieprawid\u0142owo\u015bci zwi\u0105zane z degradacj\u0105 torfowisk, warto jak najszybciej zg\u0142osi\u0107 je do odpowiednich instytucji. S\u0105 to:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Regionalna Dyrekcja Ochrony \u015arodowiska (RDO\u015a), kt\u00f3ra odpowiada za nadz\u00f3r nad obszarami chronionymi, w tym torfowiskami nale\u017c\u0105cymi do sieci Natura 2000. Tu mo\u017cna zg\u0142asza\u0107 tak\u017ce przypadki niszczenia tych cennych ekosystem\u00f3w, np. osuszania czy nielegalnej eksploatacji torfu<\/li>\n\n\n\n<li>Inspekcja Ochrony \u015arodowiska (GIO\u015a)<\/li>\n\n\n\n<li>Wojew\u00f3dzkie Inspektoraty Ochrony \u015arodowiska (WIO\u015a).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dwie ostatnie instytucje prowadz\u0105 kontrole i mog\u0105 nak\u0142ada\u0107 kary za naruszenia przepis\u00f3w dotycz\u0105cych ochrony \u015brodowiska.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Natomiast w sytuacji, gdy nielegalne dzia\u0142ania obejmuj\u0105 zmian\u0119 stosunk\u00f3w wodnych, np. odwodnienia lub melioracje wp\u0142ywaj\u0105ce na torfowiska, nale\u017cy skontaktowa\u0107 si\u0119 z:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Pa\u0144stwowym Gospodarstwem Wodnym Wody Polskie \u2013 sprawuje kontrol\u0119 nad gospodark\u0105 wodn\u0105 w Polsce<\/li>\n\n\n\n<li>lokalnymi urz\u0119dami gminy lub starostwem powiatowym, zw\u0142aszcza je\u015bli sprawa dotyczy niew\u0142a\u015bciwego u\u017cytkowania grunt\u00f3w torfowiskowych czy naruszenia miejscowych plan\u00f3w zagospodarowania przestrzennego<\/li>\n\n\n\n<li>organizacjami ekologicznymi, kt\u00f3re zajmuj\u0105 si\u0119 ochron\u0105 przyrody, czy te\u017c w\u0142a\u015bnie mokrade\u0142 \u2013 w przypadku potrzeby nag\u0142o\u015bnienia problemu lub wsparcia w dzia\u0142aniach interwencyjnych do mog\u0105 pom\u00f3c w skutecznej interwencji.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"768\" src=\"https:\/\/krajobrazpomorza.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/kepowo-dolinkowa-struktura-torfowiska-wysokiego-1024x768.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-434\" style=\"width:596px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/krajobrazpomorza.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/kepowo-dolinkowa-struktura-torfowiska-wysokiego-1024x768.jpg 1024w, https:\/\/krajobrazpomorza.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/kepowo-dolinkowa-struktura-torfowiska-wysokiego-300x225.jpg 300w, https:\/\/krajobrazpomorza.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/kepowo-dolinkowa-struktura-torfowiska-wysokiego-768x576.jpg 768w, https:\/\/krajobrazpomorza.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/kepowo-dolinkowa-struktura-torfowiska-wysokiego-1536x1152.jpg 1536w, https:\/\/krajobrazpomorza.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/kepowo-dolinkowa-struktura-torfowiska-wysokiego-2048x1536.jpg 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right wp-block-paragraph\">oprac. dr hab. Piotr Rutkowski, prof. UG<br>10.3.2025<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>!! Warto r\u00f3wnie\u017c zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na analizy i opracowania dotycz\u0105ce ram prawnych ochrony torfowisk w Polsce, takie jak dokument<br \/><em>Prawne i strategiczne ramy ochrony torfowisk w Polsce<\/em><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/life-peat-restore.eu\/pl\/wp-content\/uploads\/sites\/11\/2018\/06\/prawne-i-strategiczne-ramy-ochrony-torfowisk-w-polsce.pdf\">https:\/\/life-peat-restore.eu\/pl\/wp-content\/uploads\/sites\/11\/2018\/06\/prawne-i-strategiczne-ramy-ochrony-torfowisk-w-polsce.pdf<\/a>. Zawiera on szczeg\u00f3\u0142owe obja\u015bnienia kluczowych przepis\u00f3w prawnych zwi\u0105zanych z u\u017cytkowaniem i ochron\u0105 torfowisk oraz identyfikuje problematyczne aspekty tych regulacji.Co to s\u0105 torfowiska? Torfowiska to ekosystemy wodno-l\u0105dowe, kt\u00f3re powstaj\u0105 w wyniku akumulacji materiiorganicznej w warunkach nadmiernej wilgotno\u015bci i ograniczonej dost\u0119pno\u015bci tlenu. S\u0105jednymi z najwa\u017cniejszych magazyn\u00f3w w\u0119gla oraz ostoj\u0105 dla wielu rzadkich gatunk\u00f3w ro\u015blin izwierz\u0105t. Jakie s\u0105 rodzaje torfowisk w Polsce? Dlaczego nale\u017cy chroni\u0107 torfowiska? Torfowiska pe\u0142ni\u0105 kluczow\u0105 rol\u0119 w ekosystemie, gdy\u017c magazynuj\u0105c ogromne ilo\u015bci [\u2026]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-419","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/krajobrazpomorza.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/419","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/krajobrazpomorza.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/krajobrazpomorza.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/krajobrazpomorza.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/krajobrazpomorza.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=419"}],"version-history":[{"count":14,"href":"https:\/\/krajobrazpomorza.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/419\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":449,"href":"https:\/\/krajobrazpomorza.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/419\/revisions\/449"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/krajobrazpomorza.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=419"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}