![\"\"](\"https:\/\/krajobrazpomorza.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/396046836_316417564483440_7095118981599420323_n-1-1024x771.jpg\")
Trasa bieg\u0142a przez LASY TR\u00d3JMIEJSKIE \u2013 dotkni\u0119te w ostatnich latach masowymi wycinkami Las\u00f3w Pa\u0144stwowych, MATARNI\u0118 \u2013 kulturow\u0105 enklaw\u0119 wci\u015bni\u0119t\u0105 mi\u0119dzy tory linii PKM i obwodnic\u0119 Tr\u00f3jmiasta, BANINO i P\u0118POWO \u2013 kaszubskie wsie podgda\u0144skie zalane metropoli\u0105, LE\u0179NO \u2013 gdzie Dolin\u0119 Raduni przecina obwodnica metropolitarna, \u017bUKOWO wo\u0142aj\u0105ce o uchwa\u0142\u0119 krajobrazow\u0105, KARTUZY, gdzie inicjatywy obywatelskie protestowa\u0142y przed wycink\u0105 starych buk\u00f3w w otaczaj\u0105cych miasto lasach, \u0141APALICE, sk\u0105d roztacza si\u0119 rozleg\u0142y widok na jezioro \u0141apalickie i jeziora Chmiele\u0144skie i jak na d\u0142oni wida\u0107, jak teren Kaszubskiego Parku Krajobrazowego przejmuje rol\u0119 sypialni tr\u00f3jmiejskiej metropolii. W restauracji Krz\u00ebwi R\u00f3g w GARCZU, kt\u00f3rej budynki wpisuj\u0105 si\u0119 w tradycje architektoniczne regionu, czeka\u0142 na nas obiad regionalny (o tej porze roku polecamy tutejsz\u0105 zup\u0119 brukwiow\u0105 na g\u0119sinie). Baz\u0119 za\u015b mieli\u015bmy w BORUCINIE, w Centrum Monitoringu i Ochrony W\u00f3d UG, gdzie rozmawiali\u015bmy o stanie nabrze\u017cy kaszubskich jezior, potrzebach rekultywacyjnych i zrealizowanych inwestycjach, a tak\u017ce o dyrektywie UE dotycz\u0105cej ochrony sygnalist\u00f3w, kt\u00f3rej polska adaptacja, przygotowana przez Fundacj\u0119 Batorego, utkn\u0119\u0142a na ministerialnych biurkach. Na odcinku z Garcza do Borucina mogli\u015bmy natomiast zaobserwowa\u0107, jak wygl\u0105da praktyka ochrony krajobrazu w Kaszubskim Parku Krajobrazowym, wskazuj\u0105c na rozwi\u0105zania modelowe oraz te, kt\u00f3re zdecydowanie wzmacniaj\u0105 degradacj\u0119 krajobrazu, jak np. fawela w Borzestowskiej Hucie \u2013 osiedle pandemicznych wykwit\u00f3w fantazji 35m2<\/sup>+, rozbudowuj\u0105ca si\u0119 \u017cwirownia w \u0141\u0105czynie w otulinie KPK czy te\u017c chata g\u00f3ralska (w budowie) w \u0141\u0105czy\u0144skiej Hucie. Rozmawiali\u015bmy tak\u017ce o znaczeniu dzia\u0142ek rekreacyjnych w krajobrazie miejskim, o wielog\u0142osowo\u015bci krajobrazu pogranicza, kt\u00f3ry czyta\u0107 mo\u017cna jak palimpsest z wyzieraj\u0105cymi \u015bladami historycznych kulturowych warstw. Czekaj\u0105 one na wprawne oko, kt\u00f3re je dostrze\u017ce i dociekliwy umys\u0142, kt\u00f3ry zatrzyma si\u0119 w biegu, aby je rozszyfrowa\u0107. Podj\u0119li\u015bmy temat wycinania alei wzd\u0142u\u017c pomorskich szos (aktualna sprawa plan\u00f3w wycinki 1000 drzew na trasie o d\u0142ugo\u015bci 15 km z Ko\u0142czyg\u0142\u00f3w przez Ko\u0142czyg\u0142\u00f3wki, Cety\u0144 i Poborowo do Trzebielina!), degraduj\u0105cego krajobraz utwardzania pomorskich i kaszubskich stegn<\/em> (dr\u00f3g) p\u0142ytami jumbo, praktyk patodeweloper\u00f3w podczas opracowywania dokumentacji planowanych inwestycji oraz potrzeby zapewnienia bior\u00f3\u017cnorodno\u015bci krajobrazu otwartego.<\/p>\n\n\n\n Wiele tych temat\u00f3w ma charakter wyzwania dla spo\u0142eczno\u015bci lokalnych i decydent\u00f3w. Krzycz\u0105 o wsp\u00f3lny namys\u0142 i rozwi\u0105zania wykraczaj\u0105ce ponad dora\u017an\u0105 potrzeb\u0119 chwili lokalnych interesariuszy. Nie bez przyczyny zapisano w jednej z broszur, wydanych przez KPK:<\/p>\n\n\n\n \u201eW Kaszubskim Parku Krajobrazowym w spos\u00f3b szczeg\u00f3lny wida\u0107, jak trudno jest pogodzi\u0107, w spos\u00f3b akceptowalny dla wszystkich stron, potrzeby ochrony przyrody, dziedzictwa kulturowego i krajobrazu z oczekiwaniami r\u00f3\u017cnych grup spo\u0142ecznych w zakresie rozwoju spo\u0142eczno-gospodarczego.\u201d<\/p>\n\n\n\n Zapis ten traktowa\u0107 mo\u017cna jako stwierdzenie faktu usprawiedliwiaj\u0105ce post\u0119puj\u0105c\u0105 degradacj\u0119 lub zaproszenie do spotkania i konstruktywnej rozmowy, w poczuciu, \u017ce jej celem jest szukanie odpowiedzi na pytanie: Jakie Pomorze chcemy zostawi\u0107 nast\u0119pnym pokoleniom?<\/p>\n\n\n\n Jak podaje raport przygotowany na zlecenie kaszubskiego ETNOTANKU, w obszarach funkcjonalnych, po\u0142o\u017conych na terenie Kaszub, jak w soczewce skupiaj\u0105 si\u0119 g\u0142\u00f3wne wsp\u00f3\u0142czesne TRENDY odnosz\u0105ce si\u0119 do zagospodarowania przestrzennego, tj.:<\/p>\n\n\n\n 1\/ presja turystyczna, wykorzystuj\u0105ca walory zasob\u00f3w przyrodniczo-krajobrazowych i kulturowych; trend ten ma charakter rosn\u0105cy.<\/p>\n\n\n\n 2\/ rozw\u00f3j infrastruktury transportowej i technicznej (w tym inwestycje w OZE oraz w energi\u0119 j\u0105drow\u0105); trend ten jest intensywnie rosn\u0105cy, szczeg\u00f3lnie wida\u0107 jego wzmocnienie w ostatnich miesi\u0105cach.<\/p>\n\n\n\n 3\/ polityka przestrzenna implikuj\u0105ca: rozproszenie zabudowy i zjawisko tzw. suburbanizacji, dzia\u0142ania rewitalizacyjne oraz porz\u0105dkowanie chaosu reklamowego.<\/p>\n\n\n\n W naszych dyskusjach wybrzmia\u0142a silnie kwestia niedopriorytetowania krajobrazu w procedowaniu decyzji dotycz\u0105cych zagospodarowania przestrzennego, kt\u00f3ry silnie u\u015bwiadamia zestawienie z wynikami najnowszych bada\u0144 przeprowadzonych przez konsorcjum Instytutu Kaszubskiego, Fundacji IBRiS przy wsparciu Pomorskiego Centrum Bada\u0144 nad Kultur\u0105 UG. Zaprezentowano je 16 pa\u017adziernika na UG na seminarium pracownik\u00f3w Urz\u0119du Marsza\u0142kowskiego i UG: „Pomorzanie \u2013 jak \u017cyjemy, jaka jest nasza to\u017csamo\u015b\u0107?” Przyroda Pomorza\/krajobraz stanowi najwa\u017cniejszy wyr\u00f3\u017cnik specyfiki Pomorza (ponad 90 procent wskaza\u0144).<\/p>\n\n\n\n Najwa\u017cniejszy i mo\u017ce, ale jak wida\u0107, dotychczas tylko w warstwie deklaratywnej.<\/p>\n\n\n\n To krajobraz buduje wi\u0119\u017a cz\u0142owieka z regionem, zakorzenia w czasie i przestrzeni. Krajobraz kulturowy, kt\u00f3ry ustawa o ochronie zabytk\u00f3w i opiece nad zabytkami definiuje jako <\/strong>\u201epostrzegan\u0105 przez ludzi przestrze\u0144<\/strong>, zawieraj\u0105c\u0105 elementy przyrodnicze i wytwory cywilizacji<\/strong>,<\/strong> historycznie ukszta\u0142towan\u0105 w wyniku dzia\u0142ania czynnik\u00f3w naturalnych i dzia\u0142alno\u015bci cz\u0142owieka<\/strong>.\u201d <\/strong>Zastanawiali\u015bmy si\u0119, na ile niedopriorytetowanie krajobrazu jest r\u00f3wnie\u017c powodowane tym, \u017ce badacze i instytucje odpowiedzialne za krajobraz najcz\u0119\u015bciej wyimkowo traktuj\u0105 to z\u0142o\u017cone zjawisko, koncentruj\u0105c si\u0119 b\u0105d\u017a na przyrodzie b\u0105d\u017a na kulturze.<\/p>\n\n\n\n Wr\u00f3cili\u015bmy z przekonaniem, \u017ce:<\/p>\n\n\n\n 1\/ Pal\u0105c\u0105 potrzeb\u0105 jest polepszenie jako\u015bci negocjacji spo\u0142ecznych w zakresie planowania przestrzennego \u2013 aktywni s\u0105 inwestorzy, mieszka\u0144cy, za\u015b w znikomym stopniu (z)aktywizowani do udzia\u0142u w procesie wypracowania rozwi\u0105za\u0144.<\/p>\n\n\n\n 2\/ Praktycznie nie istnieje \u015bwiadomo\u015b\u0107 spo\u0142eczna np. o roli ochronnej pasa jeziornych nabrze\u017cy. Wprawdzie poszczeg\u00f3lne gminy pozyskuj\u0105 pieni\u0105dze na rekultywacj\u0119 jezior, lecz nierzadko projekty ostatecznie realizowane dalece odbiegaj\u0105 od projekt\u00f3w wyj\u015bciowych, opracowanych przez ekspert\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n 3\/ Tak niewiele w krajobrazie Kaszub pozosta\u0142o element\u00f3w historycznej architektury. Tym \u015bci\u015blej nale\u017cy chroni\u0107 materialne dziedzictwo, nie tylko sakralne, lecz tak\u017ce budynki mieszkalne i gospodarcze, przemys\u0142owe, dworce kolejowe czy aleje i odcinki utwardzone brukiem typu \u201ekocie \u0142by\u201d.<\/p>\n\n\n\n 4\/ Nale\u017cy d\u0105\u017cy\u0107 do sytuacji, gdy zapisy plan\u00f3w ochrony park\u00f3w krajobrazowych b\u0119d\u0105 prawnie wi\u0105\u017c\u0105ce, a nie tylko stanowi\u0107 zalecenia bez mocy sprawczej. Inaczej nie uchronimy si\u0119 od degradacji krajobrazu architektonicznymi gargamelkami, \u0142anowymi osiedlami patodeweloper\u00f3w, fawelami domk\u00f3w rekreacyjnych, elementami regionalnie obcymi jak g\u00f3ralskie chaty, czy te\u017c przed niszczeniem nabrze\u017cy kaszubskich jezior.<\/p>\n\n\n\n 5\/ Nale\u017cy aktywnie wspiera\u0107 procedowanie uchwa\u0142 krajobrazowych w pozatr\u00f3jmiejskich gminach Pomorza.<\/p>\n\n\n\n Izydor Gulgowski, wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rca skansenu we Wdzydzach Kiszewskich, najstarszego na ziemiach polskich, etnograf i fotograf, autor monografii dotycz\u0105cej kultury Kaszub, pisa\u0142 przed stuleciem o krajobrazie Kaszub, \u017ce \u201ejest tu nadzwyczaj pot\u0119\u017cny\u201d, \u201esm\u0119tnawy\u201d, wywo\u0142uje, zatrzymuje i przekazuje nastr\u00f3j. 20 pa\u017adziernika krajobraz uwalnia\u0142 przepot\u0119\u017cny nastr\u00f3j, gdy\u017c towarzyszy\u0142y nam deszcz i wiatr, a prognozy pogody wskazywa\u0142y odczuwaln\u0105 temperatur\u0119 na poziomie -4 st. C.<\/p>\n\n\n\n Dzi\u0119kujemy Miasto i Gmina \u017bukowo za mo\u017cliwo\u015b\u0107 spotkania z kierownikiem Referatu Urbanistyki Januszem Elasem, kt\u00f3ry odpowiedzia\u0142 na nasze pytania dotycz\u0105ce stanu przygotowania uchwa\u0142y krajobrazowej i szans na jej realizacj\u0119. Dzi\u0119kujemy Centrum Monitoringu i Ochrony W\u00f3d UG i O\u015brodkowi Wypoczynkowemu UG w \u0141\u0105czynie za go\u015bcin\u0119 oraz Kole Kobiet Wyj\u0105tkowych z Borucina za przygotowanie regionalnej kolacji. Nie zabrak\u0142o kaszubskich \u015bledzi z pulkami i sma\u017conych w zalewie czy te\u017c dro\u017cd\u017c\u00f3wki \u201ez muchami\u201d.<\/p>\n\n\n\n Wyjazd zrealizowano dzi\u0119ki grantowi z projektu finansowanego przez Islandi\u0119, Liechtenstein i Norwegi\u0119 z Funduszy EOG i Funduszy Norweskich w ramach programu Aktywni Obywatele \u2013 Fundusz Regionalny.<\/p>\n\n\n\n Partnerzy merytoryczni wyjazdu studyjnego: Pracownia Bada\u0144 nad Narracjami Pogranicza UG, Pracownia Geobotaniki i Ochrony Przyrody UG oraz Centrum Monitoringu i Ochrony W\u00f3d UG.<\/p>\n\n\n\n MBS<\/p>\n\n\n\n Program wyjazdu studyjno-intergracyjno-integracyjnego<\/p>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/krajobrazpomorza.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/395794693_316420881149775_3552307252160762942_n-1024x768.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/krajobrazpomorza.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/395626201_316424864482710_2522355268988319046_n-1024x768.jpg\")