Sesja KRAJOBRAZ JAKO WYZWANIE

O tematyce i prelegentach

Iwona Sagan
Krajobraz – jego rozumienie i znaczenie

Krajobraz to zarówno głęboko humanistyczne jak i silnie osadzone środowiskowo pojęcie. Koncepcja krajobrazu jest złożonym, wielowymiarowym konstruktem. Krajobraz może być definiowany w wymiarze fizyczno-geograficznym, ekologicznym, planistycznym, artystyczno-estetycznym, kulturowym i w wielu innych. Krajobraz może być czytany jako tekst, może być kontemplowany w estetycznym wymiarze piękna, może być interpretowany jako symbol i metafora. Krajobraz jest narzędziem poznania, działania i strukturą przestrzeni życiowej człowieka. Tym co łączy różne wymiary
i sposoby rozumienia krajobrazu jest jego syntetyzująca natura. Tym samym krajobraz jest kryterium równowagi, harmonii i ładu w interakcji człowiek – środowisko; tak bardzo dziś niezrównoważonych, a tak bardzo potrzebnych.

prof. dr hab. Iwona Sagan jest kierownikiem Zakładu Geografii Społeczno-Ekonomicznej oraz koordynatorem Centrum Doskonałości RECOURSE (Research and Education Centre of Excellence for Urban Socio-Economic Development) na Uniwersytecie Gdańskim. Kierowane przez nią Centrum jest ośrodkiem prowadzenia studiów miejskich. Poza działalnością naukową jest zaangażowana w praktykę życia społeczno-gospodarczego będąc m.in. członkiem Komitetu Przestrzennego Zagospodarowania Kraju PAN, Zespołu Ekspertów Samorządowych Fundacji Batorego, Wojewódzkiej Komisji Urbanistyczno-Architektonicznej, Pomorskiego Forum Terytorialnego, Komitetu Sterującego Obszaru Metropolitalnego GGS i szeregu innych organizacji.

Magda Krzyżanowska – Mierzewska
Planowanie przestrzenne i ochrona dziedzictwa kulturowego w orzeczeniach
Europejskiego Trybunału Praw Czlowieka

Europejski Trybunał Praw Człowieka (ETPC) z siedzibą w Strasburgu jest organem sądowym utworzonym na podstawie Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Polska ratyfikowała Konwencję w 1993 r. Skutkiem ratyfikacji jest obowiązywanie Konwencji w ramach Programu Aktywni Obywatele – Fundusz Regionalny w porządku prawnym państwa polskiego oraz możliwość składania skarg do Trybunalu przez jednostki, grupy jednostek i NGOsy. Przedmiotem skargi może być zarzut naruszenia przez władze publiczne praw gwarantowanych przez Konwencję. Pomyślnym dla skarżących rezultatem postępowania przed ETPC jest wiążący wyrok stwierdzający naruszenie praw. Wyroki ETPC kształtują europejski standard postępowania władz publicznych w objętych Konwencją obszarach. Konwencja nie gwarantuje wprost prawa do ochrony dziedzictwa kulturowego ani do ochrony krajobrazu. Jednakże liczne wyroki ETPC wskazują na nakładanie się kwestii z nimi związanych na prawa człowieka. Przedmiotem wystąpienia jest prezentacja europejskiego standardu, stanowiącego wskazówkę postępowania dla władz publicznych w przedmiocie ochrony dziedzictwa kulturowego.

r.pr. Magda Krzyżanowska – Mierzewska – em. radczyni prawna (OIRP Gdańsk), prawniczka w Kancelarii Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (1993–2018), członkini Zespołu Ekspertów Prawnych Fundacji Batorego, członkini zarządu stowarzyszenia Instytut Ochrony Krajobrazu Pomorza, autorka (z Jerzym Krzyżanowskim) książek “Według ojca, według córki” (Nagroda Historyczna Polityki, 2011) i “Olga córka Wilka” (z Aldoną Wiśniewską, 2019).

Katarzyna Rozmarynowska
O krajobrazie, dalekich widokach i alejach

W ostatnim czasie, po wielu latach zbyt liberalnego stosunku do zawłaszczania krajobrazu przez właścicieli gruntów i wydawania niefortunnych decyzji urzędniczych, które doprowadziły do dramatycznych, widocznych gołym okiem szkód w krajobrazie, powszechna świadomość jego znaczenia i tego, że jest on dobrem publicznym powoli rośnie. Wzrasta także potrzeba ochrony szczególnie cennych krajobrazów i miejsc,
z których można je podziwiać. Coraz bardziej pożądana staje się możliwość dalekiego patrzenia. Najlepiej z miejsc wyniesionych, które odsłaniają najwięcej. Powracają wieże widokowe, na nowo są odkrywane widoki historyczne, znane z dawnych rycin
i pocztówek. Oprócz domów, kościołów i ogrodów widać na nich aleje przydrożne, które dzisiaj wzbudzają wiele skrajnych emocji. W Europie są one chronione i odtwarzane
a w Polsce przeciwnie – wycinane, dlatego na nie właśnie chciałabym zwrócić szczególną uwagę.

dr hab. inż. arch. Katarzyna Rozmarynowska – architektka i urbanistka, specjalistka w dziedzinie architektury krajobrazu i historii sztuki ogrodowej. Autorka monografii „Ogrody odchodzące…? Z dziejów gdańskiej zieleni publicznej 1708–1945” (2011) oraz licznych artykułów naukowych i popularnonaukowych, specjalistycznych opinii, wystaw oraz opracowań studialnych i projektowych związanych tematycznie z zielenią. Laureatka
(wraz z zespołem) Pomorskiej Nagrody Muzealnej (2018) oraz Pomorskiej Nagrody Literackiej „Wiatr od Morza” (2018) za książkę „Gdańskie ogrody” (współautorstwo). Przez ponad trzydzieści lat była związana z Wydziałem Architektury

moderowanie dr hab. Piotr Rutkowski prof. UG